Trong căn nhà của gia đình bà Ma Thị Cử, tổ dân phố Kim Phú 1, không khí lao động vẫn rộn ràng. Bên những bó nan được chuốt cẩn thận để làm tăm, các chị em vừa trò chuyện về công việc, thu nhập, chuyện đồng ruộng, vừa ngân nga những câu hát then trong tiếng đàn tính. Với bà Cử và nhiều người dân nơi đây, những câu hát then không chỉ là món ăn tinh thần mà còn là sợi dây gắn kết với quê hương cũ. Phần lớn người dân khu tái định cư là đồng bào dân tộc Tày, quê ở xã Trùng Khánh, huyện Na Hang. Rời quê cũ để đến nơi ở mới, nỗi nhớ vẫn còn nguyên vẹn. “Mỗi khi nhắc đến quê là nhớ da diết lắm”, bà Cử xúc động chia sẻ. Thế nhưng, sau những năm tháng đầu còn nhiều bỡ ngỡ, người dân đã dần thích nghi với cuộc sống mới. Từ cách canh tác, tổ chức sản xuất đến việc tìm kiếm việc làm, phát triển kinh tế gia đình, tư duy của bà con từng bước thay đổi. Điều đáng quý là thay vì trông chờ, ỷ lại, nhiều hộ đã chủ động tìm hướng đi mới, tận dụng lợi thế của vùng đất tái định cư để phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập.
Theo con đường nhựa chạy sâu vào tổ dân phố Kim Phú 4, những cánh đồng lúa đang vào mùa thu hoạch tỏa hương thơm ngát. Xen giữa màu vàng của lúa chín là những ngôi nhà mới đang được xây dựng. Tiếng máy móc, tiếng xe chở vật liệu xây dựng khiến vùng tái định cư ngày càng thêm nhộn nhịp. Ông Ma Văn Dư, tổ dân phố Kim Phú 4, vui vẻ cho biết, điều kiện sản xuất ở nơi ở mới thuận lợi hơn trước, năng suất lúa tăng cao so với quê cũ. Không chỉ sản xuất nông nghiệp, người dân còn chủ động tìm kiếm việc làm ngoài đồng ruộng. Lớp trẻ phần lớn đi làm việc tại các công ty, doanh nghiệp. Một số hộ phát triển nghề phụ như làm đậu, làm bún, tạo thêm nguồn thu nhập cho gia đình. Từ những hộ còn nhiều khó khăn trong những ngày đầu chuyển đến, đến nay đời sống người dân đã từng bước ổn định, số hộ khá, hộ có điều kiện ngày càng tăng. Những ngôi nhà cao tầng khang trang mọc lên là minh chứng sinh động cho sự đổi thay ấy. Từ chỗ phải làm quen với vùng đất mới, bà con đã từng bước coi đây là quê hương, gắn bó với cộng đồng dân cư mới, mạnh dạn chuyển đổi phương thức sản xuất, tìm kiếm sinh kế phù hợp và chủ động xây dựng cuộc sống ổn định lâu dài.
Sự chuyển mình của khu tái định cư còn được thể hiện rõ qua sự phát triển của các mô hình sản xuất, kinh doanh. Nổi bật là Hợp tác xã Dịch vụ nông lâm nghiệp Thuật Yến, hoạt động tại khu vực cuối tổ dân phố Kim Phú 1. Được thành lập từ năm 2016, Hợp tác xã lựa chọn sản xuất mì gạo, bún khô, phở khô… làm hướng phát triển chủ lực và từng bước xây dựng thương hiệu “Mỳ gạo Thuật Yến”. Từ những sản phẩm gắn với nghề truyền thống, bằng sự năng động, mạnh dạn đầu tư và tìm kiếm thị trường, Hợp tác xã đã từng bước nâng cao quy mô sản xuất. Hiện công suất đạt khoảng 6 tạ mì/ngày, sản lượng trung bình từ 15-18 tấn/tháng, doanh thu đạt khoảng 2,6-2,7 tỷ đồng/năm. Hợp tác xã tạo việc làm ổn định cho 9 lao động với mức thu nhập khoảng 5 triệu đồng/người/tháng. Không dừng lại ở thị trường trong tỉnh, sản phẩm mì gạo Thuật Yến đã được đưa vào các cửa hàng, siêu thị tại nhiều địa phương như Hà Nội, Hòa Bình, Cao Bằng, Hà Giang… Qua đó, không chỉ tạo sinh kế cho người lao động mà còn góp phần quảng bá sản phẩm địa phương, thúc đẩy sản xuất hàng hóa và phát triển kinh tế nông thôn. Chị Bế Thị Yến, Hợp tác xã Dịch vụ nông lâm nghiệp Thuật Yến, phấn khởi cho biết, từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn, đến nay hoạt động sản xuất của Hợp tác xã đã từng bước đi vào ổn định. Điều quan trọng nhất là người dân đã có thêm việc làm, thêm thu nhập và thêm niềm tin vào khả năng phát triển ngay trên quê hương mới.
Quá trình tái định cư không chỉ đơn thuần là việc chuyển người dân từ nơi ở cũ đến nơi ở mới. Đó còn là hành trình để người dân thích nghi, ổn định đời sống và từng bước phát triển kinh tế, xây dựng cộng đồng dân cư văn minh, đoàn kết. Trong hành trình ấy, sự hỗ trợ của Nhà nước cùng với tinh thần chủ động, nỗ lực vươn lên của người dân đã tạo nên những chuyển biến tích cực.
Những ký ức về quê cũ vẫn được bà con gìn giữ trong tiếng then, điệu tính, trong phong tục, tập quán và tình cảm cộng đồng. Nhưng hôm nay, trên vùng đất mới, người dân đang viết tiếp câu chuyện của mình bằng những mùa lúa mới, những ngôi nhà mới, những cơ sở sản xuất mới và những ước vọng mới.
Phòng VH - XH
